Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS), işletmelerin sadece kâr amacı gütmek yerine toplum ve çevre ile olan ilişkilerinde daha geniş bir sorumluluk üstlenmelerini ifade eder. KSS, başka bir ifadeyle, daha iyi bir toplumsal düzenin oluşturulması, çalışan haklarının iyileştirilmesi ve çevresel sürdürülebilirliğe katkı sunmak amacıyla organizasyonlar tarafından üstlenilen bilinçli çabalar olarak ifade edilmektedir. KSS, işletmelerin ekonomik, çevresel ve sosyal etkilerini dengeli bir şekilde değerlendirmesini ve bu alanlarda sürdürülebilirlik sağlamasını hedefler. Kurumsal sosyal sorumluluk, iş dünyasının topluma ve çevreye katkı sağlamasını, etik iş uygulamalarını teşvik etmesini ve toplumsal sorunlara duyarlı bir şekilde yaklaşmasını teşvik eder. KSS’nin temelinde, toplumdan aldığını topluma kazandırma anlayışı ile birlikte, kurumların, topluma ve elbette iç hedef kitlesi olan çalışanlarına karşı sorumluluklarını yerine getirme ve bu yolla da itibar yaratma bilinci yatmaktadır. KSS kavramı kurumların pazarlama stratejilerini etkileyen ve aslında gönüllülük esasına dayanan bir kavramdır. Dünyanın önde gelen kurum ve kuruluşlarının büyük çoğunluğu sosyal sorumluluk konusundaki performansları konusunda hesap veren raporları düzenli olarak yayınlamaktadır.

KSS amaçları:

Çalışanları motive etmek,

İç süreçlerin yönetimini ve denetimini arttırmak,

Üretim süreçlerini güçlendirmek

Personel devir hızını düşürmek

Yasal ve çevresel düzenlemelere uygun hareket etmek,

Müşteri beklentilerini karşılamak,

Güvenilir bir şirket imajı oluşturarak toplumla ilişkileri geliştirmek,

Yasal yaptırımları önlemek ve toplumsal baskıların önüne geçmek

İÇSEL AMAÇLAR

DIŞSAL AMAÇLAR

KSS modelleri

Ackerman modeli: Söz konusu modelin ilk aşaması, yönetici pozisyonunda görevini sürdürenlerin firma temelli yürütülen faaliyetler sonucunda karşılaşılan sosyal bir sorunu fark etmeleriyle ilgilidir. İkinci aşama, fark edilen sosyal sorunun yöneticiler tarafından yoğun bir şekilde incelenmesi ve bu konuda alanında uzman kişilerin işletmeye kazandırılarak mevcut sorunun çözülmesi konusunda çok yönlü fikirler geliştirilmesi esasına dayanır. Son olarak bu modelin üçüncü aşamasında ise geliştirilen fikirler arasından karşılaşılan sorunun çözümü konusunda en fazla yarar sunan fikrin hayata geçirilmesine karar verilir.

Carroll’un sosyal sorumluluk modeli: Söz konusu modelde, organizasyonların sorumluluk hatları yasal ve ekonomik sorumluluklarla birlikte ahlaki ve gönüllü sorumluluklarla şekillendirilmiştir. Toplumsal beklentilerin karşılanması yönünde sorumluluk alan işletmelerin varlıklarını sürdürebilme ve hissedar çıkarlarını gözetebilme yönündeki girişimleri ekonomik sorumluluk kapsamında değerlendirilebilir. İşletmeler açısından yasal sorumluluklar ise, faaliyetler sırasında dikkate alınması gereken yasal normlar ile belirlenmiştir. Yasal kurallardan bağımsız olarak toplumun işletmelerden uymasını istediği standartlar veya normlar ise ahlaki sorumluluk ekseninde dikkate alınmaktadır. Öte yandan gönüllü sorumluluklar ise yasaların gerektirmediği, etik değerlerin ağır bastığı ve tamamen işletmelerce gönüllülük çerçevesinde yürütülen faaliyetlerden oluşmaktadır.

Frederick’in sosyal sorumluluk modeli: İşletmelerin toplumsal gerçekler ve beklentiler çerçevesinde faaliyetlerine yön vermeleri gerekliliğine atıf yapan modellerden bir diğeri de William Frederick tarafından öne sürülmüştür. Tarihsel gelişim sürecinde kurumsal sosyal sorumluluk ile ilgili dört farklı CSR (Corporate Social Responsibiliy) türüne odaklanan bu model içerik olarak aşağıdaki gibi sıralanabilir: CSR1 (Kurumsal Sosyal Sorumluluk)

CSR2 (Kurumsal Sosyal Duyarlılık) CSR3 (Kurumsal Sosyal Doğruluk) CSR4 (Evren, Bilim, Din)

Davis’in sosyal sorumluluk modeli: Davis tarafından ileri sürülen ve konuyla ilgisi bulunan sorumluluğun demir kanununda da, modern işletmelerin toplumsal sorumluluklarının sınırlı yasal ve ekonomik

yükümlülüklerden çok daha fazlası olduğu gerçeği ile karşılaşılmaktadır. Dolayısıyla organizasyonlar yasal yükümlülüklerinin yanında etik ve gönüllü sorumlulukları da dikkate almalıdırlar. Aksi takdirde açık tepkilerle karşılaşabilmektedirler. Bu bağlamda işletmelerin topluma karşı sorumluluklarını neden tam anlamıyla yerine getirmeleri gerekliliğini netleştirmek adına Davis tarafından bir model geliştirilmiştir.

Lantos’un sosyal sorumluluk modeli: Firmaların sorumluluk alanlarına dikkat çeken modellerden bir diğeri de Lantos (2001) tarafından ileri sürülmüştür. Kurumsal sosyal sorumluğun hem firmalar için hem de toplumsal paydaşlar için olumlu sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Lantos, etik, hayırseverlik temelli ve stratejik kurumsal sosyal sorumluluk olmak üzere üç boyutlu bir sınıflandırma geliştirmiştir. Söz konusu sınıflandırma aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Etik Kurumsal Sosyal Sorumluluk

Hayırseverlik Temelli Kurumsal Sosyal Sorumluluk

Stratejik Kurumsal Sosyal Sorumluluk

KSS'nin temel bileşenleri şunlar olabilir:

Çevresel Sorumluluk: İşletmelerin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik politika ve uygulamaları içerir. Bu, enerji verimliliği, atık yönetimi, karbon ayak izi azaltma ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gibi konuları içerir.

Sosyal Sorumluluk: İşletmelerin çalışanlarına, tedarikçilere, müşterilere ve topluma karşı sorumluluklarını içerir. Bu, adil iş uygulamaları, insan haklarına saygı, işçi hakları ve toplum gelişimine katkı gibi konuları içerir.

Ekonomik Sorumluluk: İşletmelerin finansal kararlılık ve sürdürülebilir büyümeyi sağlamalarını içerir. Bu, yatırımcılara değer sağlama, işçilere adil ücretler ödeme ve uzun vadeli başarıyı teşvik etme gibi konuları içerir.

Hukuki Sorumluluk: Hukuki sorumluluklar, önemli etik sorumlulukların, toplumun faydası için, kanun koyucular tarafından yazılı hale getirilen ve kuruluşların uyması beklenen sorumluluklardır. Uyum, kaçınma ve kanunu önceden gerçekleştirme bileşenlerinden oluşmaktadır.

Kurumsal sosyal sorumluluk, işletmelerin sadece ekonomik başarıya odaklanmak yerine toplumsal etkilerini ve sürdürülebilirliklerini göz önünde bulundurmalarını teşvik eder. İşletmeler, bu yaklaşımı benimseyerek daha iyi bir itibar oluşturabilir, daha fazla müşteri ve yatırımcı çekebilir ve uzun vadeli başarılarını sürdürebilirler.