GHG Protokolü, sera gazı emisyonlarının hesaplanması ve yönetilmesi için kullanılan bir standart ve rehberdir. Bu protokol, Dünya İklim Enstitüsü (WRI) ve Dünya İş Konseyi için İklim (WBCSD) tarafından geliştirilmiştir. GHG Protokolü, kuruluşların ve işletmelerin sera gazı envanterlerini oluşturmak ve yayınlamak için kullanabilecekleri bir dizi kılavuz ve hesaplama aracı sunar.

GHG Protokolü'nün Temel Bileşenleri:

Temel bileşenler şunlardır:

Hedefler ve Taahhütler: Protokol, katılımcı ülkelerin belirli hedefler ve taahhütler koymasını gerektirir. Bu hedefler, belirli bir dönemde sera gazı emisyonlarının ne kadar azaltılacağını belirtir.

Ulusal İzleme ve Raporlama: Katılımcı ülkeler, sera gazı emisyonlarını izlemek ve raporlamakla yükümlüdürler. Bu, düzenli olarak emisyonlarını rapor etmelerini ve izlemelerini gerektirir.

Ticaret ve Mekanizmalar: Protokol, emisyon ticareti ve temiz kalkınma mekanizmaları gibi ekonomik gereklilikleri teşvik eder. Bu, emisyon azaltma çabalarını desteklemek için finansal teşvikler sunar.

Protokolün Uygulanması ve Uyum: Protokolü ihlal eden ülkeler, belirli bir cezai mekanizmayla karşı karşıya kalabilirler.

Tüketim Temelli Hesaplama: GHG Protokolü, organizasyonların sera gazı emisyonlarını üretim, tüketim ve taşıma temelli hesaplamalarla analiz etmelerine olanak tanır.

Hesaplama Kılavuzları: Protokol, organizasyonların sera gazı envanterlerini oluşturmak için kullanabilecekleri kılavuzlar ve yönergeler sağlar.

Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 Emisyonları: GHG Protokolü, emisyonları üç ana kapsam altında sınıflandırır.

Kapsam 1, organizasyonların doğrudan sera gazı emisyonlarıdır. Örneğin; doğrudan kuruluşun faaliyetlerine bağlı olan şirket bina ve araçlarından, ekipmanlarından veya kimyasal işlemlerinden kaynaklanan emisyonlar Kapsam

1 emisyonları olarak kategorilendirilir. Bu emisyonlar doğrudan kuruluşun faaliyetlerine bağlı olduğundan, kuruluşun doğrudan kontrolü altında oldukları kabul edilir. Bu tür emisyonları azaltmak için yenilenebilir enerji kullanımı ve enerji verimliliği önemlidir.

Kapsam 2, elektrik tüketiminden kaynaklanan dolaylı emisyonları içerir. Diğer bir ifadeyle, Kapsam 2 karbon emisyonları, organizasyonların doğrudan kontrolü altında olmayan, ancak onların faaliyetlerine bağlı olan emisyonlardır. Bir şirketin satın aldığı ve kullandığı enerjiyi üretirken dolaylı olarak neden olduğu emisyonlardır. Bu emisyonlar elektrik enerjisi, ısıtma veya soğutma için dış kaynaklardan satın alınan enerjiden kaynaklanır. Örneğin, bir şirketin elektrik ihtiyacını karşılamak için yerel bir enerji tedarikçisinden satın aldığı elektrik, Kapsam

2 emisyonlarına yol açabilir. Kapsam 2 emisyonları, enerji verimliliği çalışmaları veya fosil yakıt yerine yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik satın alımı ile azaltılabilir.

Kapsam 3 karbon emisyonları, organizasyonların dolaylı etkileri ve değer zincirinin sonunda oluşan emisyonları temsil etmektedir. Bir şirketin ürünlerinin üretimi, taşınması ve kullanılmasına kadar olan tüm süreçlerinde kendisi tarafından üretilmeyen, sahip olduğu veya kontrol ettiği varlıklardan kaynaklanan faaliyetlerin sonucu olmayan, değer zincirinde meydana gelen diğer tüm dolaylı emisyonlar Kapsam 3 emisyonları kapsamına girer. Örneğin; bir şirketin tüketicilerinin ürünlerini kullanırken oluşturduğu atık ve emisyonlar, iş seyahatleri, çalışanların evle iş arasında yaptıkları yolculuk, tedarikçilere ve müşterilere bağlı dağıtım ve nakliye süreçlerinde salınan karbon emisyonları Kapsam 3 çerçevesinde değerlendirilir. Bu tür emisyonları azaltmak için tedarik zincirinin sürdürülebilir hale getirilmesi, ürünlerin daha uzun süre kullanıma uygun olması ve tekrar dolum gibi geri dönüşüm stratejileri uygulanması gerekir.

ISO 14064-1: 2018 standardı

“Sera Gazı Emisyonları ve Giderilmesi Miktarının Belirlenmesi ve Raporlanması standardı” 12 yıl sonra revize edilerek 2018 yılında yayınlandı. Bu uluslararası standart, kuruluşların küresel antropojenik (insandan kaynaklı etki) iklim değişikliğiyle mücadele arayışındaki sera gazı (GHG) emisyonlarını ve emisyon azaltımlarının miktarının belirlenmesi (ölçme, hesaplama) ve raporlamasını sağlar.

ISO 14064-1: 2018 standardı, sera gazı raporlaması için aynı uluslararası standardın 2006 versiyonunun revize edilmiş halidir. 12 yıl canlılar için hatırı sayılır bir süre olsa da, dünyamız ve doğal tarihin çağları boyunca çok az bir zamana tekabül eder. Ne yazık ki, insan faaliyetleri tarafından gezegenimize verilen zararlar nedeniyle, 12 yıl şimdi önemli çevresel değişikliklere neden olmuştur.

Enerjiyi absorbe eden ve serbest bırakan titreşimli gaz moleküller olarak algılanan sera gazları, atmosferdeki ısıyı hapsederek yeryüzünün ihtiyacı olan ısınma işlemine hizmet eder. Sera Gazları gezegenimizin ısınmasında ihtiyaç olan gazlardır fakat atmosferdeki fazla sera gazı miktarı yeryüzünün fazla ısınmasına neden olarak küresel ısınmaya neden olmaktadır.

Atmosferik sera gazı seviyeleri jeolojik dönemlerde dalgalanmıştır. Dikkate değer bir sera gazı olan karbondioksit, tarihsel olarak hayvan solunumu ve volkanik patlamalar yoluyla atmosfere doğal olarak salınmıştır. Ancak, Sanayi Devrimi'nden bu yana, insan faaliyetleri karbondioksit emisyonlarının ana kaynağı haline gelmiştir. Medeniyet, sürekli olarak fosil yakıtları yakarak dünya atmosferine aşırı miktarda sera gazı olmasına neden olmuştur. 1900 yılında atmosferdeki karbondioksit konsantrasyonları milyonda 295.3 (ppm) iken Hawaii'deki Mauna Loa Gözlemevi'ne göre, Aralık 2018 itibariyle atmosferik sera gazı miktarının 409.32 ppm seviyelerine yükseldiği görülmüştür. 2006 yılında, ISO 14064-1'in 2006 Versiyonu yayınlandığında, CO2 seviyeleri 381.9 ppm olmuştur. Açıkça görülüyor ki, geçen yüzyıldaki yükselen karbon emisyonları doğrudan insan faaliyetlerine bağlıdır.